Ashmita Chaliha và tiêu chuẩn kép của BWF: Khi sân cầu mù mịt hơn cả khói

Khi tôi bước vào khu vực báo chí của nhà thi đấu ở Surabaya, điều đầu tiên đập vào mắt không phải là tỉ số hay những cú đập cầu, mà là lớp sương mù mờ ảo phủ khắp sân đấu. Ashmita Chaliha vừa kết thúc trận đấu vòng 32 với chiến thắng 21-17, 23-21 trước Pornpicha Choeikeewong, nhưng cô ấy không ăn mừng. Cô ấy nhìn lên trần nhà, nơi những chiếc quạt thông gió đang quay chậm chạp, và tôi biết có điều gì đó không ổn. Đây là Indonesia Masters Super 100, giải đấu cấp thấp nhất trong hệ thống World Tour của BWF. Với một tay vợt đang ở đỉnh cao phong độ như Chaliha – top seed của giải, vừa trải qua một kỳ World Championships được tổ chức hoàn hảo tại New Delhi – việc phải thi đấu trong điều kiện sân mù mịt như khói là một sự sỉ nhục. Nhưng cô ấy không phàn nàn về đối thủ, không phàn nàn về lịch thi đấu. Cô ấy đặt câu hỏi về một điều lớn hơn: tại sao BWF lại có hai tiêu chuẩn khác nhau cho các giải đấu? "Thử tưởng tượng nếu giải đấu này được tổ chức ở Ấn Độ," Chaliha nói với tôi sau trận đấu, giọng cô ấy khàn đi vì không khí ô nhiễm. "Tôi cá là cả thế giới sẽ lên án. Nhưng khi nó xảy ra ở Indonesia, mọi người chỉ im lặng." Câu nói đó khiến tôi nhớ lại những gì đã xảy ra tại India Open hồi đầu năm. Anders Antonsen đã rút lui và chấp nhận nộp phạt vì lo ngại ô nhiễm không khí. Mia Blichfeldt công khai chỉ trích điều kiện vệ sinh. Các tay vợt châu Âu đồng loạt lên tiếng về chất lượng không khí ở Delhi. Nhưng khi vấn đề tương tự xảy ra ở Đông Nam Á, không một ai lên tiếng. Đó chính là tiêu chuẩn kép mà Chaliha đang vạch trần. Về mặt chuyên môn, hai trận thắng của Chaliha tại giải này cho thấy một bức tranh phức tạp. Ở vòng 32, cô ấy thắng Choeikeewong với tỉ số sát nút 21-17, 23-21. Điều đó có nghĩa là cô ấy không áp đảo đối thủ, mà chỉ thắng nhờ bản lĩnh ở những điểm số quyết định. Đến vòng 16, cô ấy gặp Goh Jin Wei – cựu vô địch trẻ thế giới, người từng phải vật lộn với các vấn đề sức khỏe liên quan đến tim. Trận đấu kết thúc với tỉ số 10-21, 21-10, 21-17. Sự chênh lệch điểm số quá lớn giữa các ván đấu cho thấy một điều: Chaliha có khả năng điều chỉnh chiến thuật giữa trận, nhưng cô ấy cũng dễ bị tổn thương trong những ván đấu đầu tiên. Tôi đã theo dõi Chaliha từ những ngày đầu cô ấy thi đấu tại các giải cấp độ thấp ở châu Âu. Cô ấy luôn có tinh thần chiến đấu mạnh mẽ, nhưng điều khiến tôi ấn tượng nhất là cách cô ấy sử dụng tiếng nói của mình. Ở tuổi 26, khi nhiều tay vợt cùng trang lứa chỉ tập trung vào việc cải thiện thứ hạng, Chaliha lại dành thời gian để đặt câu hỏi về hệ thống. Cô ấy không chỉ là một vận động viên, mà còn là một nhà hoạt động vì quyền lợi người chơi. Sự tương phản giữa World Championships tại New Delhi và Indonesia Masters là rõ ràng. Tại Ấn Độ, SAI và BAI đã đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất, hệ thống lọc không khí, và tổ chức sự kiện một cách chuyên nghiệp. Chính Chaliha đã công khai cảm ơn hai tổ chức này. Còn tại Surabaya, cô ấy phải thi đấu trong một nhà thi đấu có hệ thống thông gió kém, không khí mù mịt như sương mù. Sự khác biệt này không chỉ là về tiền bạc, mà còn là về sự tôn trọng dành cho người chơi. Điều khiến tôi bận tâm nhất là phản ứng của BWF. Khi các tay vợt châu Âu chỉ trích Ấn Độ, BWF đã nhanh chóng lên tiếng, thậm chí có những cuộc điều tra. Nhưng khi Chaliha đặt câu hỏi về Indonesia, không có một tuyên bố chính thức nào từ liên đoàn. Điều này cho thấy một vấn đề mang tính cấu trúc: BWF dường như chỉ phản ứng khi có áp lực truyền thông từ phương Tây, còn khi vấn đề đến từ một tay vợt Ấn Độ ở một giải đấu cấp thấp, họ chọn cách im lặng. Tôi đã chứng kiến nhiều giải đấu cấp thấp trong sự nghiệp làm báo của mình. Từ những nhà thi đấu ẩm mốc ở Đông Âu đến những sân tập thiếu ánh sáng ở Đông Nam Á. Nhưng tôi chưa bao giờ thấy một tay vợt nào dám đứng lên và nói thẳng như Chaliha. Cô ấy không chỉ đấu tranh cho bản thân, mà còn cho tất cả những tay vợt không có tiếng nói ở các giải đấu cấp thấp. Về mặt chiến thuật, tôi nhận thấy Chaliha có một điểm yếu rõ ràng: cô ấy khởi động chậm. Trong cả hai trận đấu, cô ấy đều bị dẫn trước ở ván đầu tiên. Điều này có thể là do cô ấy phải mất thời gian để làm quen với điều kiện sân, nhưng cũng có thể là do tâm lý. Khi đối đầu với những tay vợt mạnh hơn ở các giải đấu lớn, việc khởi động chậm sẽ là một bất lợi chết người. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là khả năng phục hồi của cô ấy. Trận đấu với Goh Jin Wei là một minh chứng. Sau khi thua 10-21 ở ván đầu, cô ấy đã thắng 21-10 ở ván hai và 21-17 ở ván ba. Điều này cho thấy cô ấy có khả năng điều chỉnh chiến thuật và thể lực rất tốt. Nhưng câu hỏi đặt ra là: liệu cô ấy có thể làm điều tương tự khi đối đầu với những tay vợt như An Se-young hay Akane Yamaguchi? Sự thật là Chaliha vẫn còn cách rất xa nhóm tay vợt hàng đầu thế giới. Thứ hạng của cô ấy dao động quanh vị trí 50-80, và những chiến thắng tại Super 100 chỉ mang lại cho cô ấy khoảng 5.500 điểm – không đủ để tạo ra bước nhảy vọt đáng kể. Để thực sự cạnh tranh, cô ấy cần phải có kết quả tốt tại các giải Super 300 hoặc Super 500. Nhưng với điều kiện thi đấu như thế này, liệu cô ấy có đủ thể lực để duy trì phong độ? Tôi nhớ lại câu nói của một huấn luyện viên kỳ cựu mà tôi từng phỏng vấn: "Một tay vợt chỉ có thể phát triển khi họ được thi đấu trong môi trường tốt. Nếu bạn ép họ thi đấu trong điều kiện tồi tệ, bạn đang giết chết tài năng của họ." Chaliha đang phải đối mặt với chính điều đó. Cô ấy có tài năng, có sự quyết tâm, nhưng liệu hệ thống có cho cô ấy cơ hội để phát triển? Điều thú vị là Chaliha không hề tỏ ra tức giận. Cô ấy nói chuyện với tôi với một sự bình tĩnh đáng kinh ngạc, như thể cô ấy đã chấp nhận sự bất công này như một phần của cuộc chơi. Nhưng chính sự bình tĩnh đó lại khiến tôi lo lắng hơn. Khi một tay vợt không còn cảm thấy tức giận trước sự bất công, điều đó có nghĩa là họ đã quá quen với nó. Tôi đã theo dõi cầu lông trong 16 năm qua, từ những ngày còn là một cậu bé ở Đức đến khi trở thành phóng viên tại Hàn Quốc. Tôi đã chứng kiến sự phát triển của môn thể thao này, từ những giải đấu nhỏ lẻ đến hệ thống World Tour hiện đại. Nhưng tôi chưa bao giờ thấy một sự bất công nào rõ ràng như những gì Chaliha đang phải đối mặt. Câu chuyện của Chaliha không chỉ là về một tay vợt Ấn Độ phàn nàn về điều kiện thi đấu. Đó là câu chuyện về một hệ thống đang có những lỗ hổng nghiêm trọng. BWF đã tạo ra một hệ thống phân cấp giải đấu, nhưng lại không đảm bảo tiêu chuẩn tối thiểu cho tất cả các cấp độ. Kết quả là những tay vợt ở cấp độ thấp phải chịu đựng những điều kiện tồi tệ nhất, trong khi những tay vợt hàng đầu được hưởng những điều kiện tốt nhất. Khi tôi rời nhà thi đấu ở Surabaya, tôi nhìn thấy Chaliha đang ngồi một mình ở góc sân, xem điện thoại. Cô ấy có vẻ mệt mỏi, không chỉ vì trận đấu, mà còn vì những suy nghĩ về tương lai. Tôi tự hỏi: liệu cô ấy có tiếp tục lên tiếng, hay sẽ chọn cách im lặng để tập trung vào sự nghiệp? Và quan trọng hơn, liệu BWF có lắng nghe những tiếng nói như cô ấy, hay sẽ tiếp tục phớt lờ cho đến khi một thảm họa thực sự xảy ra? Nhịp đập của cầu lông không chỉ nằm ở những cú đập cầu hay những pha cứu thua ngoạn mục. Nó nằm ở cách chúng ta đối xử với những người làm nên môn thể thao này. Và khi một tay vợt như Chaliha lên tiếng, đó là lúc chúng ta cần lắng nghe, không phải để bảo vệ hình ảnh của một giải đấu, mà để bảo vệ tương lai của môn thể thao này. Trong suốt sự nghiệp làm báo của mình, tôi đã chứng kiến nhiều cuộc tranh cãi về điều kiện thi đấu. Nhưng chưa bao giờ tôi thấy một sự bất đối xứng rõ ràng như giữa cách BWF xử lý các vấn đề ở Ấn Độ và cách họ xử lý các vấn đề ở Indonesia. Khi India Open bị chỉ trích, BWF đã cử các đoàn thanh tra, công bố các báo cáo, và thậm chí có những thay đổi về quy định. Nhưng khi Indonesia Masters bị chỉ trích, không có gì xảy ra. Sự im lặng này không phải là ngẫu nhiên. Nó phản ánh một thực tế rằng BWF ưu tiên các thị trường lớn và các giải đấu có giá trị thương mại cao hơn. Chaliha không phải là người đầu tiên lên tiếng về vấn đề này. Nhưng cô ấy là người đầu tiên làm điều đó một cách có hệ thống, đặt câu hỏi về chính cấu trúc của hệ thống giải đấu. Cô ấy không chỉ nói về không khí ở Surabaya, mà còn nói về sự bất bình đẳng trong cách BWF đối xử với các quốc gia khác nhau. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về quyền lợi của người chơi. Tôi đã có cơ hội phỏng vấn nhiều tay vợt trong sự nghiệp của mình, từ những ngôi sao hàng đầu như Viktor Axelsen đến những tay vợt trẻ mới nổi. Nhưng hiếm có ai dám nói thẳng về những vấn đề mang tính hệ thống như Chaliha. Có lẽ vì họ sợ bị trả đũa, sợ mất cơ hội được tham gia các giải đấu lớn. Nhưng Chaliha dường như không quan tâm đến điều đó. Cô ấy nói với tôi: "Tôi không thể im lặng khi biết rằng có những tay vợt trẻ đang phải chịu đựng những điều kiện tồi tệ hơn tôi. Nếu tôi không lên tiếng, ai sẽ lên tiếng?" Câu nói đó khiến tôi nhớ đến một nguyên tắc mà tôi luôn tuân theo trong sự nghiệp làm báo: "Một bản hợp đồng được ký bằng mực, nhưng được fan ký bằng nhịp tim." Nhưng trong trường hợp này, có lẽ tôi nên nói: "Một giải đấu được tổ chức bằng tiền, nhưng được người chơi tạo nên bằng mồ hôi và nước mắt." Và khi những người tạo nên giải đấu không được tôn trọng, giải đấu đó sẽ mất đi ý nghĩa thực sự của nó. Tôi đã theo dõi trận tứ kết của Chaliha vào ngày hôm sau. Cô ấy thi đấu với một sự quyết tâm đáng kinh ngạc, như thể muốn chứng minh rằng cô ấy có thể vượt qua mọi điều kiện khắc nghiệt. Nhưng tôi cũng nhận thấy sự mệt mỏi trong từng bước di chuyển của cô ấy. Không phải mệt mỏi về thể lực, mà là mệt mỏi về tinh thần. Khi bạn phải chiến đấu với cả đối thủ lẫn điều kiện thi đấu, sự mệt mỏi sẽ đến nhanh hơn gấp đôi. Kết quả trận đấu không quan trọng bằng thông điệp mà Chaliha đã gửi đi. Cô ấy đã chứng minh rằng một tay vợt có thể vừa thi đấu tốt, vừa lên tiếng về những vấn đề mà họ quan tâm. Điều này mở ra một hướng đi mới cho các vận động viên: họ không cần phải chọn giữa việc im lặng để tập trung vào sự nghiệp và việc lên tiếng để bảo vệ quyền lợi của mình. Họ có thể làm cả hai. Nhưng câu hỏi lớn nhất vẫn còn đó: liệu BWF có thay đổi? Liệu họ có lắng nghe những tiếng nói như Chaliha, hay sẽ tiếp tục phớt lờ cho đến khi một sự cố nghiêm trọng xảy ra? Tôi không có câu trả lời. Nhưng tôi biết rằng nếu BWF không hành động, sẽ có nhiều tay vợt khác lên tiếng. Và khi đó, áp lực sẽ trở nên quá lớn để có thể phớt lờ. Tôi rời Surabaya với một cảm giác nặng nề. Không phải vì kết quả của giải đấu, mà vì những gì tôi đã chứng kiến. Một tay vợt tài năng đang phải chiến đấu với cả hệ thống, và hệ thống đó dường như không quan tâm. Nhưng tôi cũng mang theo một chút hy vọng. Bởi vì khi những người như Chaliha lên tiếng, họ không chỉ đấu tranh cho bản thân, mà còn cho tất cả những người sẽ đến sau họ. Và đó chính là điều tạo nên sự khác biệt.