Vân Trang vô địch 42km Y Tý giữa bão body shaming: “Tôi chạy bằng đôi chân, không chạy bằng miệng thiên hạ”

Sáng 6/9/2026, giữa khung cảnh mùa vàng lúa chín trên dãy Lảo Thẩn hùng vĩ thuộc xã Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, giải chạy địa hình Y Tý Mùa Vàng 2026 chứng kiến một màn trình diễn đầy cảm xúc của nữ runner Vân Trang. Người phụ nữ gốc Hà Nội, sinh năm 2026, mang biệt danh Jang Doll, đã hoàn thành đường chạy 42km trong 4 giờ 26 phút. Thành tích đó giúp cô giành vị trí top 1 nữ cự ly full marathon, đồng thời đứng thứ 2 toàn giải, chỉ chịu xếp sau duy nhất một vận động viên nam. Tức là, gần như toàn bộ runner nam tham dự giải đều bị một bà mẹ 4 con bỏ lại phía sau trên đỉnh săn mây nổi tiếng của Tây Bắc. Để có được thành tích ấy, Vân Trang phải chinh phục cung trail với chiều dài 42km, tổng độ cao tích lũy hơn 1.300m so với mực nước biển. Không khí loãng vùng cao, dốc dựng đứng, những đoạn đèo liên tục “siết cơ” là thử thách khiến không ít runner đàn ông phải dừng xe tiếp viện, đi bộ hoặc bỏ cuộc. Thế nhưng cô vẫn chạy đều, vẫn chịu được lực cản lớn. Chia sẻ với phóng viên, Vân Trang không nói nhiều về áp lực thành tích, mà nhấn mạnh quá trình vượt qua chính mình: “Cự ly 42km có những đoạn dốc khiến cơ thể gần như cạn năng lượng. Lúc ấy em chỉ tập trung vào từng đoạn đường trước mắt, giữ nhịp thở, phân phối sức và bổ sung năng lượng đúng lúc. Em luôn tự nhắc mình: ‘Cứ bình tĩnh, còn sức là còn cơ hội’.” Nữ runner Hà Nội cũng cho biết, sức bền ấy không đến từ may mắn mà từ thói quen tập luyện đều đặn, kỷ luật và đa dạng hóa giáo án. Bên cạnh chạy bộ, cô kết hợp gym, bơi lội và các bài bổ trợ để nạp thể lực mỗi ngày. Chính việc chủ động xây dựng nền tảng thể chất từng chút một đã tạo ra bức tường vững chắc để cô đủ sức chinh phục địa hình khắc nghiệt nhất Tây Bắc. Vinh quang trên bục nhận giải chỉ kéo dài vài phút. Ngay sau khi hình ảnh Vân Trang đổ mồ hôi trên đường đua được lan truyền, một bộ phận cư dân mạng đã không chọn cách tôn vinh thành tích thể thao. Thay vào đó, ánh mắt họ dán chặt vào vòng ngực lớn tự nhiên của cô dưới bộ đồ thể thao bó sát. Thậm chí, có người còn thô lỗ mô tả cô là “vác hai quả bưởi đi chạy”. Không chọn cách im lặng như nhiều nữ vận động viên khác, nhà vô địch Y Tý lập tức đưa ra phản hồi sòng phẳng và đầy cá tính: “Em đố ai vác 2 quả bưởi chạy 42km hay 55km đường núi đấy! Em chạy bằng đôi chân chứ có phải chạy nhờ ngoại hình đâu mà mang em lên nhóm nói này nói kia? Người ta thấy áp lực, em lại thấy đó là động lực ‘tiếp tế vitamin C’ cho tinh thần. Quan trọng là em vẫn về đích, vẫn vui khỏe. Còn phán xét thì cứ phán xét, em chạy bằng chân của mình, không chạy bằng miệng thiên hạ!” Câu nói nhanh chóng được dân chạy bộ chia sẻ chóng mặt. Không ít hội nhóm chạy trail Việt Nam bắt đầu nói về quyền được mặc đồ thoải mái của phái nữ trong thể thao. Với Vân Trang, đây không phải lần đầu tiên cô nghe những lời bàn tán thiếu thiện chí. Chỉ là lần này, cô muốn gửi đi thông điệp rõ ràng hơn: một người phụ nữ hoàn toàn có thể sở hữu cơ thể không theo chuẩn mực truyền thông, và vẫn đứng trên bục vinh quang. Trước câu hỏi “có thay đổi trang phục rộng rãi, kín đáo hơn để né ánh mắt dòm ngó”, bà mẹ 4 con dứt khoát từ chối. Cô khẳng định trang phục thi đấu trước hết phải thoải mái và an toàn cho chuyển động, nhất là khi phải di chuyển liên tục trong 4 tiếng 26 phút giữa núi rừng. “Nếu mình thay đổi bản thân chỉ vì sợ lời soi mói thì có lẽ mình sẽ luôn phải sống theo ánh mắt của người khác”. Với cô, đường chạy là nơi trung thực nhất để thể hiện giá trị bản thân. “Marathon dạy em rằng không phải lúc nào mình cũng chạy trong điều kiện hoàn hảo. Cuộc sống cũng vậy. Có những lời khen làm mình vui, lời chê giúp mình nhìn lại, còn những lời thiếu thiện chí thì mình học cách bỏ qua”, nữ runner trải lòng. Hành trình của Vân Trang tại Y Tý không chỉ là câu chuyện về thành tích. Nó cho thấy thể thao nữ tại Việt Nam đang dần thoát khỏi định kiến “phái đẹp chỉ nên mặc đẹp, không nên đổ mồ hôi”. Khi cơ thể co giãn, gồng gánh trên những cung dốc hơn 1.300m cao tích lũy, thứ đáng được nhìn nhận trước tiên phải là nỗ lực, chiến thuật và sự kiên gan. Thành tích tại Y Tý càng có giá trị khi thời điểm diễn ra giải nằm giữa giai đoạn chuyển mùa, khi thời tiết vùng cao thường xuyên biến động. Các runner dày dặn kinh nghiệm biết rằng, đường chạy 42km vùng đồi núi không tha thứ cho ai chỉ vì họ có danh hiệu hay ngoại hình. Nó chỉ tôn trọng những ai đặt chân xuống đất đều đặn từ nhiều tháng trước. Và Vân Trang đã xuất sắc trả lời bằng thời gian 4h26. Khi được hỏi về những chỉ trích vô nghĩa lần này, người đẹp Hà Nội chỉ cười và ví đó như “vitamin C” giúp tinh thần cô thêm phần sung sức. Cô mong cộng đồng mạng sẽ nhìn các vận động viên nữ theo hướng nhân văn hơn. “Phụ nữ chơi thể thao đáng được nhìn nhận trước tiên phải là sự nỗ lực và thành tích. Ngoại hình là câu chuyện của mỗi người, còn thành tích là kết quả của hàng năm trời tập luyện. Khi nhìn một cô gái trên đường chạy, em mong mọi người nhìn thấy một người đang nỗ lực chinh phục giới hạn của chính mình”, cô nói. Hào quang tại Lảo Thẩn khép lại, Vân Trang đặt mục tiêu tiếp theo lên các cự ly dài và khắc nghiệt hơn. Cô dự kiến tham dự giải VMM 70km trong thời gian tới. Cũng trong năm 2026, cô muốn một lần chinh phục nội dung 100km, một bài kiểm tra xứng đáng cho những ai muốn sống trọn với đam mê trail. “Hãy cứ để thành tích lên tiếng. Mình không cần trở thành phiên bản mà người khác muốn nhìn thấy. Chỉ cần mỗi ngày trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình là đủ”, Vân Trang nhấn mạnh. Câu chuyện của người mẹ 4 con vô địch Y Tý chính là một thông điệp cho tất cả phụ nữ Việt Nam: không ai có thể nói bạn chạy chậm hay không xứng đáng, khi chính đôi chân bạn đã đưa bạn lên tới đỉnh núi, vượt qua hàng trăm con người nam và nữ ở một trong những giải trail khắc nghiệt nhất Tây Bắc. Bỏ ngoài tai tiếng ồn, giữ vững nhịp thở và quan trọng nhất là không bao giờ chạy theo ánh mắt của người khác. Với Vân Trang, đường chạy dài nhất không phải đường đua, mà là chặng đường phá bỏ định kiến trong suy nghĩ của chính xã hội.