Valencia, Aguirre và bản hợp đồng một năm được viết như một bản án treo

Valencia bước vào loạt trận này với bốn điểm và vị trí áp chót trên bảng xếp hạng LaLiga. Với một câu lạc bộ từng chơi hai trận chung kết Champions League liên tiếp, đó là vị trí đã trở nên quen thuộc đến mức không còn khiến ai ở Mestalla phải sốc. Thứ đáng đọc kỹ lần này nằm trong một văn bản khác.

Theo các nguồn tin Tây Ban Nha, Valencia sẽ công bố việc bổ nhiệm Javier Aguirre sau trận gặp Real Sociedad vào chủ nhật. Hợp đồng có thời hạn một năm, kéo dài tới năm 2027, kèm điều khoản tự động gia hạn thêm một mùa cùng mức lương cao hơn nếu đội kết thúc trong nhóm năm đội dẫn đầu. Và theo kênh À Punt, qua chương trình El partit de la una, còn một ràng buộc khắc nghiệt hơn: vị huấn luyện viên người Mexico gần như buộc phải đưa đội ra khỏi ba vị trí cuối bảng trước khi lượt về khởi tranh. Không làm được, câu lạc bộ có quyền chấm dứt hợp đồng mà không trả một đồng bồi thường.

Người ta gọi tôi là kẻ gây tranh cãi. Tôi coi đó là mô tả công việc. Một văn bản như thế này là loại tài liệu tôi đọc chậm hơn cả biên bản một trận derby.

Aguirre sẽ là câu lạc bộ thứ bảy mà ông dẫn dắt tại Tây Ban Nha. Đó là lý do Valencia tìm đến ông, và cũng là lý do ông chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán với một đội đang áp chót. Hồ sơ của Aguirre được xây bằng những lần đưa một đội bóng đang chìm lên mặt nước, rồi rời đi trước khi con tàu kịp đổi màu sơn.

Điểm mặc cả khó nhất giữa hai bên, theo Marca, là thời hạn hợp đồng. Valencia không muốn cam kết dài hơn một năm. Aguirre muốn một dự án đủ dài để xây dựng, thay vì một nhiệm vụ cứu hỏa có ngày hết hạn in sẵn. Cuối cùng, bên nắm thế mạnh hơn về mặt hợp đồng thắng. Thời hạn sẽ là một năm.

Nhìn từ phía Valencia, điều đó hợp lý. Một câu lạc bộ đang phải siết quỹ lương không thể tự trói mình vào một giao kèo nhiều năm với người mà họ chưa chắc giữ được. Nhìn từ phía Aguirre, đó là một cái bẫy quen thuộc: bạn được mời đến để chịu trách nhiệm cho một cuộc khủng hoảng mà bạn không tạo ra, và bạn chỉ được ghi công nếu kết quả xuất hiện trước khi ban lãnh đạo mất kiên nhẫn. Tôi từng đoán đúng một điều và sai toàn bộ phần còn lại — bài này nói về phần đúng. Phần đúng ở đây là cấu trúc điều khoản, không phải tên người.

Hãy đọc bảng xếp hạng cùng lúc với hợp đồng, vì hai thứ đó được viết cho nhau.

Valencia có bốn điểm. Málaga có ba điểm và Getafe có sáu điểm, hai đội này gặp nhau ở trận còn lại của vòng đấu. Một kết quả hòa ở trận đó là điều kiện thuận lợi nhất cho Valencia, vì nó giữ cả hai đối thủ trong tầm với. Villarreal, Levante và Elche đang xếp trên Valencia với cùng năm điểm, và chính hiệu số bàn thắng bại đẩy đội bóng thành phố cảng xuống vị trí cuối cùng trong vùng xuống hạng. Khoảng cách giữa Valencia và thoát hiểm là một trận thắng.

Trận thắng đó có thể đến ngay chủ nhật, trên sân nhà, trước Real Sociedad. Sau đó, Valencia sẽ làm khách trên sân Racing cho tới chủ nhật ngày 11 tháng 10, bởi hai tuần kế tiếp được dành cho Copa del Rey. Lịch thi đấu này cho Aguirre ít nhất hai tuần làm việc với đội trước khi ông chính thức ra mắt trên băng ghế chỉ đạo. Hai tuần là quãng thời gian đủ để sửa cấu trúc phòng ngự, không đủ để thay đổi bản chất đội bóng.

Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút, vì tôi đã theo dõi rất nhiều trận Valencia ở Mestalla trong những mùa gần đây. Vấn đề của Valencia nằm ở chỗ câu lạc bộ liên tục thuê đúng người cho một bài toán sai. Mỗi lần đội chạm đáy, ban lãnh đạo lại thay người trên băng ghế, chứ không thay người trong phòng họp. Aguirre là giải pháp tốt cho câu hỏi làm sao để không xuống hạng trong bốn tháng. Ông không phải giải pháp cho câu hỏi làm sao để không phải hỏi lại điều đó vào mùa sau.

Điều khoản tự động gia hạn nếu vào nhóm năm đội dẫn đầu được trình bày như một phần thưởng. Với một đội đang có bốn điểm, đó là một mục tiêu không thuộc về mùa giải này. Nó chỉ có tác dụng trong trường hợp Aguirre làm được điều mà không ai ở Mestalla dám mơ tới.

Kiểu điều khoản này thường được đọc như sự khôn ngoan của ban lãnh đạo: không cam kết dài, không rủi ro, không bồi thường. Tôi đọc nó theo hướng ngược lại. Nó vận hành như một mốc thời gian, và mốc thời gian thì luôn có thể bị đánh bại bằng may mắn.

Một đội bóng thoát khỏi ba vị trí cuối trước lượt về nhờ ba trận thắng sát nút với những bàn thắng ở phút 90 chưa chắc đã là một đội bóng được sửa. Nhưng hợp đồng sẽ ghi nhận đó là thành công và tự động gia hạn. Ngược lại, một đội bóng chơi tốt hơn hẳn trong mười vòng nhưng vẫn nằm trong nhóm ba đội cuối vì hiệu số bàn thắng bại sẽ bị xem là thất bại. Cách đặt điều khoản như vậy thưởng cho việc bật lên ngắn hạn và trừng phạt việc xây nền. Bóng đá Tây Ban Nha đã tiêu thụ hàng chục câu chuyện cứu đội kiểu này, rồi vứt chúng đi cùng với vị huấn luyện viên. Cải cách cơ cấu phân bổ nguồn lực thì không bao giờ đến.

Không có ý tưởng nào ngông cuồng đến mức không đáng kiểm chứng — đại dịch dạy tôi điều đó. Và ý tưởng ngông cuồng nhất ở đây là tin rằng một bản hợp đồng có thể buộc một câu lạc bộ phải tiến bộ.

Dự đoán có thể kiểm chứng của tôi: Valencia sẽ ra khỏi vùng xuống hạng trong năm vòng tới, vì Aguirre làm được điều đó và vì lịch thi đấu cho phép. Đến tháng 3 năm 2027, hợp đồng của ông sẽ được gia hạn hoặc chấm dứt dựa trên một khoảng cách điểm số, chứ không dựa trên việc đội bóng đã tiến bộ hay chưa. Ai muốn chứng minh tôi sai, cứ giữ lại đoạn này.